Đánh giá những thành tựu bước đầu và những tồn tại chủ yếu
của ĐHQG-HCM qua 5 năm hoạt động (1996-2000)

 IV. NHỮNG BÀI HỌC CHỦ YẾU     

Tổng kết chặng đường xây dựng 5 năm qua, chúng ta rút ra một số bài học kinh nghiệm chủ yếu sau :

­– Trong bước đầu xây dựng mô hình mới, phải hết sức coi trọng công tác tư tưởng và chỉ đạo triển khai trong từng bước, từng nhiệm vụ cụ thể, nhằm đạt được sự thống nhất về nhận thức và tư tưởng trong chỉ đạo cũng như thực hiện chủ trương đúng đắn của Đảng và Nhà nước. Mỗi chủ trương và mỗi biện pháp đề ra cần tránh duy ý chí, phải có cơ sở khoa học; các bước triển khai cần có sự thống nhất trong ngoài Đảng, sự ủng hộ của các cấp trên, phát huy dân chủ, tập trung trí tuệ để hình thành nên sự đoàn kết trong nội bộ, sự hưởng ứng của quần chúng mới có thể thu được kết quả tốt. Cần kết hợp chặt chẽ việc phát huy quyền tự chủ, tự chịu trách nhiệm cao của các cơ sở với việc tạo ra cơ cấu, cơ chế phân cấp hợp lý, thông suốt.

– Phải kiên định về nguyên tắc, có đủ bản lĩnh, dũng cảm và quyết tâm trong việc xây dựng mô hình mới, đồng thời phải mềm dẻo trong các biện pháp và có quan điểm thực tiễn, toàn diện, linh hoạt, sáng tạo, nhanh chóng nắm bắt được cái mới. Trong suốt thời gian qua, ĐHQG-HCM phải xây dựng một mô hình mới đối với
Việt Nam, vì vậy luôn phải suy nghĩ, thực sự dân chủ, phát huy nhân rộng những ưu điểm, đồng thời chấn chỉnh kịp thời những khuyết điểm.

– Phải giữ vững mục tiêu chung trong thời kỳ dài, đồng thời đề ra được những mục tiêu đột phá, mục tiêu ưu tiên trong từng giai đoạn để phấn đấu. Mọi chủ trương, giải pháp và kế hoạch hành động cần hướng tới những mục tiêu lâu dài và trước mắt đã đề ra. Mục tiêu mới cần phải có nhận thức mới, phương tiện và phương thức mới.

– Phát huy tính ưu việt của mô hình đại học đa lĩnh vực, đa ngành, tập hợp đội ngũ cán bộ khoa học đủ mạnh trong mỗi ngành và phát huy ưu thế của đa ngành trong đào tạo, nghiên cứu khoa học. Huy động nguồn tài chính để tập trung đầu tư xây dựng cơ sở hạ tầng chung cho toàn ĐHQG-HCM; huy động nguồn lực của xã hội cho đào tạo và nghiên cứu khoa học. Tạo sự thống nhất và liên thông trong đào tạo. Phát huy tinh thần dám nghĩ dám làm và dám chịu trách nhiệm, kết hợp lý thuyết và thực hành, thực hiện cái mới trên cơ sở nghiên cứu một cách khoa học, chuẩn bị kỹ càng, cụ thể, áp dụng từng bước, đồng thời rút kinh nghiệm kịp thời và tổng kết để nâng lên tầm lý luận.

– Phải gắn bó chặt chẽ với địa phương, kết hợp sự ủng hộ và hợp tác của các ngành và các cấp trong hoạt động. Trong đào tạo, nghiên cứu khoa học- công nghệ và xây dựng cơ sở vật chất kỹ thuật, phải gắn với yêu cầu của sự phát triển kinh tế-văn hóa-xã hội của địa phương, đồng thời huy động sức mạnh của xu hướng xã hội hóa giáo dục.

Trong giai đoạn mới của sự nghiệp xây dựng mô hình ĐHQG-HCM, những bài học trên vẫn còn tiếp tục có ý nghĩa to lớn. ĐHQG-HCM hiện vẫn còn rất nhiều khó khăn và thách thức, dù vừa vượt qua được câu hỏi mang tính sống còn “tồn tại hay không tồn taị” về mô hình. Xây dựng cho được lòng tin của toàn thể đội ngũ cán bộ công chức vào mục tiêu chung là nhiệm vụ khó khăn và lâu dài.

Trong Thông báo số 315-TB/TW, Thường vụ Bộ Chính trị đã chỉ rõ cơ chế hoạt động mà các ĐHQG cần phải đạt được là : “phát huy được quyền chủ động cao, sáng tạo của các trường thành viên, các viện và trung tâm nghiên cứu trong đào tạo và nghiên cứu khoa học ... đảm bảo quyền tự chủ cao trong các hoạt động về đào tạo, nghiên cứu khoa học công nghệ, tài chính, quan hệ quốc tế và tổ chức, bộ máy của các đại học quốc gia; tạo cho được đại học quốc gia trở thành một thực thể hữu cơ phát huy cao nhất hiệu quả của việc xây dựng và sử dụng đội ngũ giáo viên, phòng thí nghiệm, cơ sở vật chất”.

Đây chính là tiêu chí lớn để các cấp ủy, cấp chính quyền và toàn thể cán bộ công chức trong ĐHQG-HCM phấn đấu, quyết tâm xây dựng một cơ chế hoạt động mới cho ĐHQG-HCM.

Bộ Chính trị đã yêu cầu “Phải quyết tâm thực hiện tốt việc sắp xếp lại hai đại học quốc gia, những năm tới hai đại học quốc gia phải có sự phát triển mới, xứng đáng là đầu đàn của ngành đại học cả nước”. Trên cơ sở tổng kết những bài học kinh nghiệm, đánh giá toàn diện tình hình hiện tại của ĐHQG-HCM, nhất định toàn thể cán bộ công chức ĐHQG-HCM sẽ xây dựng thành công mô hình ĐHQG-HCM, đáp ứng yêu cầu và lòng mong mỏi của nhân dân, của Đảng và Nhà nước.