Đánh giá những thành tựu bước đầu và những tồn tại chủ yếu
của ĐHQG-HCM qua 5 năm hoạt động (1996-2000)

 II.  NHỮNG THÀNH TỰU BƯỚC ĐẦU

Dù gặp không ít khó khăn trên nhiều mặt, lại phải trải qua nhiều biến động, song với tinh thần cách mạng tiến công, với trách nhiệm cao trước yêu cầu phát triển của đất nước, ĐHQG-HCM đã nỗ lực vượt qua khó khăn thách thức, có nhiều cố gắng vượt bậc và đạt được một số thành tựu ban đầu đáng trân trọng.

  Trước hết, về nhiệm vụ chính của mình là hoạt động đào tạo, ĐHQG-HCM đã tích cực phấn đấu theo hướng chuẩn hóa và phân cấp hợp lý toàn bộ quy trình đào tạo thông qua việc ban hành, thực hiện có hiệu quả và thường xuyên cập nhật hệ thống văn bản pháp quy chung cho toàn ĐHQG-HCM. Từ ngày thành lập đến nay, ĐHQG-HCM luôn chú trọng phát huy hiệu quả của việc xây dựng và sử dụng chung đội ngũ giảng viên, phòng thí nghiệm, cơ sở vật chất. Hiện nay, ĐHQG-HCM đang bắt đầu thực hiện Dự án đào tạo khối kiến thức cơ bản tại cơ sở Linh Trung nhằm bảo đảm liên thông, liên kết trong đào tạo ở các trường, khoa.

ĐHQG-HCM đã mạnh dạn dám nghĩ dám làm, đề xuất và thực hiện có hiệu quả nhiều ý tưởng mới, mang tính cải tiến cao và có giá trị tốt, được toàn ngành đại học đánh giá cao. Đó là, thứ nhất, các trường Đại học Bách khoa và Đại học Khoa học Tự nhiên là những cơ sở đi đầu trong cả nước trong việc áp dụng học chế tín chỉ; thứ hai, ĐHQG-HCM tích cực suy nghĩ và mạnh dạn áp dụng một số cải tiến trong công tác tuyển sinh đại học. Hàng năm công bố Cẩm nang tuyển sinh đại học với đầy đủ thông tin của toàn ĐHQG-HCM, tiến hành các đợt giao lưu với một số lượng lớn học sinh tại các tỉnh thành, ban hành các quy chế, quy trình chung trong tuyển sinh, áp dụng phương thức liên thông giữa các trường, khoa và giữa các bậc học, đặc biệt trong đợt tuyển sinh năm 2001 đã sử dụng thành công phương pháp trắc nghiệm khách quan.  Trong tuyển sinh sau đại học, ĐHQG-HCM đã chủ động phân cấp từ rất sớm, đảm bảo quy trình gọn nhẹ và an toàn; ngoài ra đã áp dụng cơ chế điều chỉnh chỉ tiêu tuyển sinh giữa các cơ sở và giữa các bậc học, nhờ đó mà từ năm 2000 đã tuyển đủ chỉ tiêu tuyển sinh sau đại học do Chính phủ giao; thứ ba, các cấp quản lý ĐHQG-HCM đã đi sâu đi sát cơ sở, tập trung vào quản lý chất lượng, thay vì chỉ quản lý hành chính một cách quan liêu.

Công tác đào tạo học sinh, sinh viên chất lượng cao được chú trọng, biểu hiện rõ qua các chương trình đào tạo kỹ sư chất lượng cao, cử nhân tài năng. Tại Trường Phổ thông Năng khiếu, sau 4 năm thành lập đã đoạt nhiều giải quốc tế về tin học, toán học, vật lý, sinh học. Hàng năm có 10-15% học sinh của trường được tuyển thẳng và 100% thi đỗ vào các trường đại học. ĐHQG-HCM đã thành lập 12 Hội đồng ngành và 22 Tiểu ban chuyên ngành nhằm tạo ra và sử dụng sức mạnh tổng hợp của lực lượng cán bộ trình độ cao trong đào tạo sau đại học. Trong những năm qua, ĐHQG-HCM đã mở thêm được 12 ngành đại học mới (trên 46 ngành), 12 chuyên ngành cao học mới (trên 59 chuyên ngành), 4 chuyên ngành tiến sĩ mới (trên 69 chuyên ngành), đáp ứng sự phát triển nội tại của các đơn vị thành viên cũng như nhu cầu của kinh tế-xã hội. Hiện nay ĐHQG-HCM đã quản lý chương trình đào tạo của các ngành đào tạo đại học mới mở cũng như của tất cả các chuyên ngành cao học, tiến sĩ. Kế hoạch viết, in ấn giáo trình đã được thông qua với kinh phí 1 tỷ đồng.

ĐHQG-HCM đã ban hành Quy chế cấp phát các văn bằng, chứng chỉ, đã in ấn xong văn bằng của các bậc học theo mẫu riêng và lần đầu tiên, các sinh viên của ĐHQG-HCM đã nhận bằng tốt nghiệp theo mẫu mới vào dịp đầu năm học.

Về hoạt động nghiên cứu khoa học và công nghệ, ĐHQG-HCM đã huy động và tập trung được lực lượng cán bộ nghiên cứu từ nhiều đơn vị để tiến hành những nghiên cứu đề tài lớn, mang tính liên ngành, như đề tài cấp Nhà nước về Vùng ngập lũ đồng bằng sông Cửu Long, các đề tài khác cho vùng Tây Nguyên, Đông Nam bộ. ĐHQG-HCM đã góp phần giải quyết có hiệu quả một số vấn đề thực tiễn có ý nghĩa cao về kinh tế – xã hội ở khu vực, chẳng hạn các đề tài đóng tàu đánh cá xa bờ bằng vật liệu composite, lắp ráp dây chuyền thiết bị tự động, tự động hóa sản xuất bằng điều khiển CNC, quản lý và xử lý những vấn đề cơ bản trong hoạt động bảo vệ môi trường của vùng kinh tế trọng điểm. Công tác chuyển giao công nghệ đạt được hiệu quả cao, từ 1 đồng đầu tư của Nhà nước đã thu về 4 đồng. Nhờ có chủ trương đúng của ĐHQG-HCM mà số lượng đề tài nghiên cứu các cấp tăng lên đáng kể, nhất là đề tài cấp bộä. Đề tài khoa học của sinh viên cũng tăng về số lượng, chất lượng và kinh phí. ĐHQG-HCM đã tích cực hoàn thiện hạ tầng cơ sở cho khoa học – công nghệ, trong những năm qua đã xây dựng mới và nâng cấp 12 phòng thí nghiệm mang tầm cỡ quốc gia với tổng kinh phí gần 86 tỷ đồng. Kinh phí đầu tư cho công tác khoa học – công nghệ năm 2000, năm 2001 đã có bước nhảy vọt, đạt mức 22,35 tỷ đồng so với 5,16 tỷ những năm trước. Mạng thông tin đã được hình thành, tạp chí “Phát triển Khoa học Công nghệ” đến nay ra được 32 số công bố những kết quả nghiên cứu khoa học thuộc nhiều lĩnh vực và có chất lượng cao, mạng intranet giữa các trường, viện đã được thiết lập và nối mạng với internet từ tháng 9/1998.

Hoạt động kế hoạch - tài chính với vị trí là đơn vị dự toán cấp 1 đã tạo tiền đề cho sự phát triển chủ động và năng động trước đây chưa thể có. ĐHQG-HCM đã cải tiến cơ chế quản lý tài chính theo đúng các quy định hiện hành. Từ năm 1998, tập trung nguồn thu học phí và kiểm soát chi qua hệ thống kho bạc nhà nước. Các chỉ tiêu kế hoạch, kinh phí được phân bổ công khai, dân chủ và có cơ sở pháp lý đến các đơn vị thành viên.

Trong công tác xây dựng cơ bản, ĐHQG-HCM đã tích cực tiến hành một loạt các biện pháp điều tra quy hoạch, xây dựng dự án. Một số công trình mới đã mọc lên ở khu vực Thủ Đức. Đã mở rộng thêm khu học tập ở các trường Đại học Khoa học tự nhiên, Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn, Đại học Bách khoa. Thực hiện chủ trương xã hội hóa giáo dục, ĐHQG-HCM đã và đang phối hợp cùng 10 tỉnh xây dựng ký túc xá phục vụ sinh viên, trong đó có 4 tỉnh đã hoàn thành với tổng trị giá công trình hơn 22 tỷ đồng.

Về tổ chức, bộ máy, ĐHQG-HCM đã sắp xếp, tổ chức lại các đơn vị thành viên theo hướng tránh trùng lắp chức năng, nhiệm vụ, tăng mức độ chuyên môn hóa nhằm phát huy tối đa thế mạnh của từng bộ phận trong toàn hệ thống. ĐHQG-HCM đã lập thêm 8 khoa mới phục vụ kịp thời sự phát triển của công tác đào tạo. Bộ máy Văn phòng ĐHQG dần dần được hoàn chỉnh, các mối quan hệ được thể chế hóa. Đã xây dựng được 28 văn bản quy chế, quy trình, hướng dẫn để quản lý các hoạt động. Quyền được bổ nhiệm một số vị trí lãnh đạo tại các đơn vị của ĐHQG-HCM đáp ứng nhanh chóng yêu cầu của tổ chức và hoạt động chung. ĐHQG-HCM quan hệ trực tiếp với Ban Tổ chức- Cán bộ Chính phủ, nhờ đó mà các chế độ, chính sách được giải quyết nhanh chóng. Quyền được trực tiếp làm thủ tục cử đi nước ngoài và nhận cán bộ từ nước ngoài trở về của ĐHQG-HCM tạo nhiều thuận lợi cho quan hệ hợp tác quốc tế. ĐHQG-HCM là đơn vị đầu tiên trong ngành giáo dục đại học cả nước tổ chức thi nâng ngạch giảng viên lên giảng viên chính, nhờ đó chỉ tính riêng trong năm 2000 đã có thêm 350 giảng viên chính. Các đợt tập huấn, bồi dưỡng quy mô liên trường đã được tổ chức, nâng cao một bước chuyên môn nghiệp vụ quản lý cho đội ngũ cán bộ.

Trong công tác quan hệ quốc tế, ĐHQG-HCM đã triển khai nhiều chương trình hợp tác quốc tế với các nước và tổ chức quốc tế trên các lĩnh vực đào tạo, nghiên cứu khoa học-công nghệ, cấp học bổng; tham gia khá tích cực vào hoạt động của Mạng lưới các trường đại học ASEAN (AUN), góp phần hòa nhập với khu vực và thế giới. Thủ tục về xuất, nhập cảnh cho cán bộ, sinh viên ĐHQG-HCM và khách nước ngoài được tiến hành nhanh chóng, kịp thời.

Đảng bộ ĐHQG-HCM bám sát các chủ trương, đường lối của Đảng, tập hợp đội ngũ cán bộ, đảng viên, kiên trì đấu tranh để thống nhất quan điểm trong Đảng, đi đầu trong việc thực hiện cải cách trong giáo dục – đào tạo và nghiên cứu khoa học – công nghệ, góp phần thực hiện các cuộc vân động chính trị của Nhà nước và địa phương. Đảng bộ ĐHQG-HCM đã phát huy được vai trò lãnh đạo về chính trị, tư tưởng, tổ chức, luôn chỉ đạo và phối hợp với Ban Giám đốc để thống nhất hành động nhằm thực hiện các nhiệm vụ chính trị.

Công đoàn ĐHQG-HCM bước đầu phát huy vai trò trong việc tập hợp lực lượng cán bộ công chức, tổ chức các hoạt động các ngày lễ tăng cường giáo dục chính trị, tư tưởng cũng như sự hiểu biết lẫn nhau giữa các đơn vị. Công đoàn các cấp đã quan tâm chăm lo quyền lợi, lợi ích thiết thực của đoàn viên.   

Thông qua nhiều hình thức phong phú, Ban Cán sự đoàn phối hợp với Hội sinh viên ở các trường tạo nên không khí sôi nỗi với nhiều hoạt động phong phú  trong công tác thanh niên, năng động tìm tòi mô hình hoạt động của sinh viên phù hợp với phương thức đào tạo tín chỉ. Nhiều hoạt động sinh hoạt chung và bồi dưỡng sinh viên được tổ chức. Đã xây dựng được các phong trào văn hóa, văn  nghệ, thể dục, thể thao trên phạm vi toàn ĐHQG-HCM.

Trong những hoạt động trên đây, mảng nào ĐHQG-HCM được phân cấp quản lý sớm thì ĐHQG-HCM có nhiều thuận lợi, và thực tiễn cũng chứng minh tính hiệu quả cao của sự phân cấp. Đến lượt mình, ĐHQG-HCM đã có nhiều quy định để phân cấp quản lý cho các đơn vị thành viên và có kết quả hoạt động tốt.

Những thành tựu bước đầu nêu trên có nguyên nhân chủ yếu là nhờ quyết tâm lớn, trách nhiệm cao, là do lòng yêu nghề, tính kiên trì và tâm huyết của hầu hết cán bộ công chức ĐHQG-HCM trong sự nghiệp đổi mới, là ở sự nhất trí trong chủ trương giữa Đảng, Chính quyền, Công đoàn và Đoàn thanh niên. Những thành tựu đó giúp cho xã hội và cung cấp  cho các cấp lãnh đạo những luận cứ thuyết phục mang tính khoa học và tính thực tiễn về nhận thức xây dựng mô hình và triển vọng phát triển của ĐHQG đa ngành, đa lĩnh vực và chất lượng cao. Hoạt động và những kinh nghiệm quý báu của các ĐHQG sẽ giúp cấp trên trong việc điều chỉnh mô hình, hoàn thiện quy chế ngày càng phù hợp hơn.

Đại học Quốc gia TP.HCM © 2004

Khu phố 6, Phường Linh Trung, Quận Thủ Đức TP.HCM

Điện thoại : 7242181 - 7242160 Fax : 7242057